Girişimsel Radyoloji

Girişimsel radyoloji, modern tıbbın hızla gelişen bir dalıdır. Anjiyografi, ultrason, bilgisayarlı tomografi ve MR (emar) gibi görüntüleme yöntemlerini "rehber" olarak kullanarak, eskiden ameliyatla yapılan birçok tedaviyi kesi açmadan, ince bir iğne deliğinden uygulayan tıp dalıdır. Halk dilinde bu tedaviler "ameliyatsız yöntemler" olarak anılır.

Girişimsel radyoloji belirli bir organ ya da hastalık grubuyla sınırlı değildir; vücudun tamamına hizmet eder. Damar tıkanıklığından tümör tedavisine, biyopsiden anevrizma kapatılmasına kadar geniş bir yelpazede ameliyatsız çözüm sunar.

Cerrahi Tedavilere Göre Avantajları

Girişimsel radyoloji yöntemleri pek çok hastalıkta klasik cerrahinin yerini almıştır. Cerrahi tedavilere göre temel üstünlükleri şunlardır:

• Kesi açılmaz: Tedavi yalnızca bir iğne deliği veya küçük bir cilt giriş yerinden yapılır. Vücutta belirgin bir iz kalmaz.
• Genel anestezi (narkoz) gerekmez: Çoğu işlem lokal anestezi ile yapılır. Damardan verilen rahatlatıcı ilaçlarla hasta tüm işlem boyunca konforludur.
• Hastanede yatış kısadır: Birçok işlemde hasta aynı gün ya da bir gün sonra evine döner.
• İyileşme süresi çok daha hızlıdır: Hastalar günlük hayatlarına 1-2 gün içinde, ağır iş yapanlar 1 hafta içinde döner.
• Risk profili daha düşüktür: Geniş cerrahi kesilere bağlı kanama, enfeksiyon, anestezi komplikasyonu gibi riskler azalır.
• Yaşlı ve eşlik eden hastalığı olan hastalarda daha güvenle uygulanabilir.
• Görüntüleme rehberliğinde yapıldığı için hedef bölgeye milimetrik doğrulukla ulaşılır.
• Tekrarlanabilir: Gerekirse aynı tedavi ileride yeniden uygulanabilir.

Girişimsel Radyoloji Tedavi Alanları

Girişimsel radyoloji uygulamaları dört ana grupta incelenir:

1. Nörovasküler Girişimsel İşlemler

Beyin ve omurilik damarlarına yönelik tedavileri kapsar. Beyin damarlarındaki anevrizma (damar baloncuğu), arteriovenöz malformasyon (AVM), inme (felç) ve karotis (şah damarı) darlığı gibi hastalıklar bu grupta yer alır. Akut inmede pıhtı çekme tedavisi (mekanik trombektomi) girişimsel radyolojinin en hayat kurtarıcı uygulamalarından biridir; uygun olgularda hastayı felçten döndürebilir.

2. Vasküler (Damar) Girişimsel İşlemler

Beden damarlarındaki hastalıkların ameliyatsız tedavisini içerir. Bu grubun başlıcaları:

• Bacak ve karın damarlarındaki tıkanıklıklar — anjiyo ile açma, balon, stent
• Anevrizmalar — aort, renal, splenik vb. damarlarda gelişen baloncukların damar içinden tedavisi (stent-greft, embolizasyon)
• Varis ve venöz yetmezlik — lazer, radyofrekans ve yapışkan yöntemleri
• Derin ven trombozu (pıhtı) — damar içinden pıhtı eritme/temizleme
• Vasküler malformasyonlar — venöz ve arteriovenöz damar yapı bozuklukları
• Bronşiyal arter embolizasyonu — akciğer kaynaklı kanamaların durdurulması
• Geniküler arter embolizasyonu — diz osteoartritine bağlı kronik ağrının tedavisi
• Miyom embolizasyonu — rahim miyomlarının ameliyatsız tedavisi
• Prostat embolizasyonu — iyi huylu prostat büyümesinin ameliyatsız tedavisi

3. Onkolojik (Tümör) Girişimsel İşlemler

Kanser hastalarına yönelik tanı ve tedavi uygulamalarıdır. Cerrahi seçeneği olmayan ya da cerrahiye ek tedavi gereken hastalarda hayati önem taşır:

• Kemoembolizasyon — özellikle karaciğer tümörlerinde damar içinden kemoterapi verilmesi
• Radyoembolizasyon — radyoaktif parçacıklarla tümör tedavisi
• Radyofrekans/Mikrodalga ablasyon — tümörü ısı ile küçültme veya yok etme

4. Damar Dışı (Non-Vasküler) Girişimsel İşlemler

Damar dışındaki organ ve dokulara yönelik ameliyatsız tedavilerdir:

• İğne biyopsisi — şüpheli kitlelerden görüntü eşliğinde örnek alma (akciğer, karaciğer, böbrek, tiroid, kemik vb.)
• Drenaj işlemleri — safra yolları, idrar yolları, apse ve sıvı drenajları
• Tiroid nodülü ablasyonu — iyi huylu nodüllerin ameliyatsız küçültülmesi
• Vertebroplasti ve kifoplasti — omurga kırıklarının tedavisi
• Kist hidatik, osteoid osteoma gibi özel girişimsel tedaviler

Kimler Yapar?

Girişimsel radyoloji işlemleri girişimsel radyoloji uzmanı hekimler tarafından yapılır. Bu hekimler önce radyoloji uzmanlık eğitimini tamamlar (5 yıl), ardından girişimsel radyoloji üst ihtisası alarak görüntüleme rehberliğinde damar içi ve organ içi tedavilere yetkilenirler. Tedavi başarısı büyük ölçüde uygulayıcının deneyimine bağlıdır; bu nedenle tedavi olunacak merkezin ve hekimin deneyimi önemlidir.

Girişimsel radyoloji tedavileri ya da uygunluğunuz hakkında daha fazla bilgi için tedavi yöntemleri bölümümüzü inceleyebilir ya da iletişim sayfamızdan ulaşabilirsiniz.