Splenik Arter Anevrizması

Splenik arter anevrizması, dalağa kan götüren atardamarın (splenik arter) bir bölümünde damar duvarının zayıflayıp balonlaşmasıdır. Halk arasında pek bilinmemesine karşın karın içi (visseral) atardamar anevrizmalarının en sık görülen türüdür; tüm visseral anevrizmaların yaklaşık %60'ını oluşturur.

Kadınlarda erkeklerden 3-4 kat daha sık görülür. Çoğunlukla sessiz seyreder; ancak özellikle gebelik döneminde yırtılma riski belirgin artar. Bu nedenle gebelik planı olan kadınlarda tespit edilen splenik arter anevrizmaları büyüklük bağımsız olarak tedavi adayıdır. Tedavi günümüzde büyük oranda ameliyatsız girişimsel radyoloji yöntemleriyle yapılır.

Kimlerde Görülür?

Splenik arter anevrizmasını kolaylaştıran başlıca durumlar:

• Çok sayıda doğum yapmış kadınlar (multiparite)
• Gebelik (mevcut anevrizmanın büyümesi ve rüptür riski artar)
• Karaciğer sirozu ve portal hipertansiyon
• Karaciğer nakli sonrası
• Damar sertliği (ateroskleroz)
• Fibromüsküler displazi
• Pankreatit (pankreas iltihabı) sonrası

Belirtileri

Splenik arter anevrizmasının büyük bölümü belirti vermez ve genellikle başka nedenle yapılan görüntüleme sırasında rastlantısal olarak fark edilir. Belirti olduğunda en sık görülenler:

• Sol üst karın bölgesinde künt ağrı
• Mide bulantısı
• Rüptür durumunda (acil tablo): ani ve çok şiddetli karın ağrısı, hızla gelişen tansiyon düşmesi, baygınlık

Önemli: Gebelikte splenik arter anevrizması rüptür riski yüksektir; tabloya geç tanı konulduğunda hem anne hem bebek için ciddi tehlike oluşturur. Gebelik planı olanlarda mutlaka önceden tedavi önerilir.

Nasıl Tanı Konur?

Tanı görüntüleme yöntemleriyle konur:

• Karın ultrasonu / renkli Doppler ultrason: İlk basamak.
• BT anjiyografi: Anevrizmanın boyutu ve şekli için en iyi yöntem.
• MR anjiyografi: Gebelik veya genç hastalarda radyasyonsuz alternatif.
• Klasik anjiyografi: Tedavi sırasında uygulanır.

Nasıl Tedavi Edilir?

Tedavi kararı anevrizmanın boyutuna, hastanın gebelik durumuna ve eşlik eden hastalıklara göre verilir. Tedavi adayları:

• Çapı 2 cm üzerindeki tüm splenik arter anevrizmaları
• Boyutu ne olursa olsun gebelik planlayan kadınlardaki anevrizmalar
• Hızlı büyüyen veya belirti veren anevrizmalar

Birinci tercih endovasküler (damar içi) embolizasyon:

1. Kasık atardamarından girilerek ince kateterle splenik artere ulaşılır.
2. Anevrizmanın içine küçük metal sarmal (coil) ya da tıkayıcı tıpa yerleştirilir; gerekiyorsa stent-greft kullanılır.
3. Anevrizmanın içine kan girişi durdurulur; ancak dalağa giden kan akımı çoğunlukla korunur.

Endovasküler tedavi kesi açmaz, ortalama 60-90 dakika sürer ve hastaneye yatış genellikle 1 gündür. Endovasküler yöntem uygun değilse cerrahi tedavi (anevrizmanın çıkarılması veya bypass) gündeme gelir.

İşlem Sonrası Süreç

Hastalar genellikle ertesi gün taburcu edilir ve 1 hafta içinde günlük hayatlarına döner. Bazı hastalarda işlemden sonra birkaç gün süren hafif karın ağrısı, ateş ve halsizlik olabilir; bu duruma postembolizasyon sendromu denir ve kendiliğinden geçer. Sonraki 3-6 aylık kontrol görüntülemelerle tedavinin etkinliği izlenir.

Sıkça Sorulan Sorular

Splenik arter anevrizması tehlikeli midir?

Çoğunlukla sessizdir; ancak rüptür olursa hayatı tehdit eden bir tablo gelişir. Özellikle gebelikteki rüptür anne ve bebek için yüksek risk taşır. Bu nedenle uygun hastada tedavi önemlidir.

Tedavi ameliyatsız mı yapılır?

Evet, günümüzde tedavinin büyük çoğunluğu kasık atardamarından girilerek yapılan endovasküler (damar içi) yöntemle yapılır. Kesi açılmaz, narkoz gerekmez.

Gebelik planlıyorum, ne yapmalıyım?

Gebelik öncesi anevrizmanın tespit edilmesi ve büyüklükten bağımsız olarak tedavi edilmesi önerilir. Gebelik sırasında splenik arter anevrizmasının yırtılma riski belirgin artar.

Dalağım çıkarılır mı?

Endovasküler tedavi genellikle dalağı korur. Sadece bazı anevrizma tiplerinde ve uygun olmayan olgularda dalağın çıkarılması (splenektomi) gerekebilir.

Tedavi sonrası ağrı olur mu?

İşlem sonrası birkaç gün hafif karın ağrısı, ateş ve halsizlik olabilir (postembolizasyon sendromu). Genellikle kendiliğinden geçer; ağrı kesicilerle rahatlatılır.

Tekrarlar mı?

Doğru tedavi sonrası tekrarlama oranı çok düşüktür. Kontrol görüntülemeler ile tedavinin kalıcılığı izlenir.

Splenik arter anevrizması ya da gebelik öncesi değerlendirme için iletişim sayfamızı kullanabilirsiniz.